Verantwoorde verkeersdeelname en milieubewust rijden Verkeersinzicht en rijgedrag
De meeste verkeersongevallen ontstaan door mensen, niet door het voertuig of de weg. Soms veroorzaak je per ongeluk een gevaarlijke situatie. Soms neem je bewust een risico. Beide zijn gevaarlijk.
Een menselijke fout is een vergissing of verkeerde keuze van een bestuurder die tot gevaar leidt. Dit gebeurt vaak onbewust, maar het kan ook het gevolg zijn van een bewuste keuze.
Rijvaardigheid is de kennis, het inzicht en de vaardigheden die je nodig hebt om veilig een motorvoertuig te besturen. Kun je niet goed rijden? Dan loop je meer kans op een ongeluk.
Menselijke factoren
Vier menselijke factoren leiden vaak tot ongelukken: afleiding, vermoeidheid, alcohol en drugs, en emoties.
Afleiding is alles wat je aandacht van het verkeer afleidt. Denk aan je telefoon vasthouden, eten, drinken of apparaten bedienen. Door afleiding zie je gevaar later en reageer je trager.
Je mag tijdens het rijden geen mobiele telefoon, tablet of mediaspeler vasthouden.
Bij vermoeidheid werken je lichaam en geest minder goed. Dit komt door slaaptekort, lang rijden of eentonig verkeer. Je reageert trager en let minder goed op.
Je hebt slecht geslapen en rijdt de volgende ochtend een afrit op. Aan het einde staan auto's stil voor een rood verkeerslicht. Door je vermoeidheid zie je dat erg laat, waardoor je ook erg laat remt. Zo veroorzaak je een gevaarlijke situatie.
Alcohol en drugs verminderen je reactietijd en je inschattingsvermogen. Je ziet gevaar later en reageert trager. Daardoor wordt de kans op een ernstig ongeluk veel groter.
Ook emoties zoals woede, verdriet of stress leiden je aandacht af. Je let dan minder op de weg en neemt sneller risico's.
Rijd je te hard? Dan heb je minder tijd om te reageren en een langere remweg nodig. Bij hoge snelheid worden kleine fouten al snel grote ongelukken.
Bewust en onbewust risico
Soms neem je onbewust een risico. Je schat een situatie dan verkeerd in, zonder dat je dat wilt. Dat is een menselijke fout.
Maar soms kies je er bewust voor om risico te nemen, bijvoorbeeld door rood te rijden of veel te hard te rijden. Dat is een bewuste keuze die gevaarlijk is voor jezelf en anderen.
Volgens artikel 5 WVW mag je niemand in gevaar brengen of het verkeer hinderen. Dit geldt altijd, voor alle verkeersdeelnemers.
Rijd je opzettelijk gevaarlijk, zodat er levensgevaar voor anderen dreigt? Dan is er sprake van een ernstigere overtreding.
Veroorzaakt jouw rijgedrag een ongeluk waarbij iemand overlijdt of zwaargewond raakt? Dan ben je strafbaar. De rechter kan dan je rijbewijs ontzeggen en een gevangenisstraf opleggen.
Risicocompensatie
Risicocompensatie betekent dat je onbewust meer risico neemt zodra je je veiliger voelt. Je rijdt bijvoorbeeld harder omdat je een veiligheidsgordel draagt. Of je let minder op omdat je auto goede remmen heeft. Dat veilige gevoel leidt dan juist tot gevaarlijker gedrag.
Je rijdt in een nieuwe auto met automatische noodremassistentie. Je denkt: de auto remt vanzelf als het nodig is. Daardoor houd je minder afstand dan normaal. Helaas werkt de techniek niet altijd perfect.
Risicocompensatie is gevaarlijk, want je gebruikt de extra veiligheid als excuus om onveiliger te rijden. Uiteindelijk wordt de situatie daardoor niet veiliger.